Yeni imar planı yayımlandı

6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depreminden sonra önemle beklediğimiz aslında daha önce olması gereken Planlı Alanlar İmar Planı Yönetmeliğindeki değişiklikler 12 Mayıs 2023 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu değişiklikler yeterli olmamasına rağmen mevcut yönetmeliği düzenleme açısından umut verici bir gelişme olmuştur.

Binaların zemin katındaki dükkan/ticari alan kullanımlarında, çekiçleme etkisinde, kısa kolon, kamu binaları projelerinde müelliflere tecrübe şartı, yeni mezunlara tecrübe şartı, mimari estetik konusundaki düzenlemeler içeriyor.

Zemin Katlardaki Ticari Yapılara Kat Yüksekliği Şartı

“Konut olarak kullanılan binaların zemin katlarında ticarî işletmeler için yeni kurallar da getirilecek. Ticarî birimin zemin kat yüksekliği 4,5 metreden az olacak, yapının tasarımında Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’nde yer alan A12, A13, A14 veya A15 tipi taşıyıcı sistemler kullanılacak. Ayrıca, kısa kolon oluşturulmayacak, binada asma kat ve kapalı çıkma yapılmayacak.”(RG. 32188,12/05/2023) Perdeli Sistem zorunlu olacak.

TBDY 2018- Tablo4.1

Bitişik Nizamlarda Çekiçleme Etkisi

“Bitişik yapılacak olan binaların depremde çekiç etkisi oluşturup, birbiri ile çarpışmasının önlenmesi amacıyla binaların arasında Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği gereği bırakılması gereken deprem derz boşluğu kadar mesafenin parsellerin sınırından itibaren bırakılması zorunlu olacak.”(RG. 32188,12/05/2023)

Çekiçleme etkisini önlemek için 6mt yüksekliğe kadar olan binalar için 3cm, 6mt’ yi geçen her kat için +1cm olmak üzere dilatasyon derz boşluğu bırakılması zorunlu olacaktır.

Kısa Kolon ve Asma Kat Yasak

Kısa kolon davranışı, yapı elemanlarında donatı çeliğinin akmaması durumunda depremin enerjisi yeterince sönümlenemeden elemanların kesme kapasitelerinin aşılmasıyla gevrek bir şekilde göçme hasarının oluşmasıdır.

Bina iç yüksekliğinin en az 5,5 metre olduğu yapılarda genellikle zemin kata inşa edilen merdivenle alt alana bağlanan yarım katlara ASMA KAT denir. Ara katların kurulacağı binalarda iç mekân yüksekliğinin en az 2.40 metre olması gerekmektedir.

Projelerin Uygunluğunu, Mimarî Estetik Komisyonları Değerlendirecek

“Düzenleme ile Mimari Estetik Komisyonlarının yapısında da değişikliğe gidildi. Mimari estetik komisyonunda yer alan mimar üye sayısı en az 2 olacak ve komisyon başkanının en az 5 yıl deneyimli veya mimarlık ana bilim dalında tezli lisansüstü öğrenim görmüş bir mimar olması şartı getirilecek. Böylelikle Komisyonda daha nitelikli değerlendirme yapılacak ve daha sağlıklı kararlar alınması sağlanmış olacak.” (RG. 32188,12/05/2023)

Mühendislere ve Mimarlara Tecrübe Şartı

İNŞAAT MÜHENDİSLERİ İÇİN

Yeni mezun inşaat mühendislerinin hazırlayabileceği statik projeler zemin kat hariç 4 kat ile sınırlandırılacak.

Zemin kat hariç 5 ila 7 kat arası binaların statik projelerini hazırlayacak inşaat mühendisleri için en az 3 yıl mesleki tecrübe ve toplamda en az 10 bin metrekare alana sahip 4 farklı proje yapmış olma şartı aranacak.

Zemin kat hariç 8 ila 15 kat arası binaların statik projelerini hazırlayacak inşaat mühendisleri için en az 5 yıl mesleki tecrübe, toplamda en az 15 bin metrekare alana sahip 6 farklı proje yapmış olma şartı aranacak.

Zemin kat hariç 15 kat üzeri binaların statik proje müellifliği için ise en az 7 yıl mesleki tecrübe, toplamda en az 20 bin metrekare alana sahip 8 farklı proje tecrübesi ve yapı ana bilim dalında veya deprem mühendisliği alanında lisansüstü eğitim yapma şartı getiriliyor. Ancak yürürlük tarihine kadar diğer şartları yerine getirenlerden lisansüstü eğitim şartı aranmayacak.

MAKİNA MÜHENDİSLERİ İÇİN

Yüksekliği 30 buçuk metreyi geçen konutlar ile inşaat alanı 2 bin metrekareyi geçen kamu binalarının kullanımına mahsus binalardaki mekanik tesisat proje müelliflerinin; en az 3 yıl mesleki tecrübesi bulunup, toplamda en az 10 bin metrekarelik alana sahip en az 4 farklı proje yapmış olması gerekecek.

Yüksekliği 51 buçuk metreyi geçen tüm binalar ile yapı inşaat alanı 30 bin metrekareyi geçen umumun kullanımına mahsus binaların mekanik tesisat proje müelliflerinin ise; en az 5 yıl mesleki tecrübesi bulunup, en az biri bir önceki gruba dahil olmak üzere toplamda en az 10 bin metrekarelik alana sahip en az 4 farklı proje yapmış olması şartı aranacak.

Kamu Binaları İçin Yapılan Düzenleme

Düzenlemeye göre, ayrıca, mimari estetik değerinin arttırılarak şehirlere kimlik kazandırılması amacıyla, nüfusu 50 binden fazla olan belediyelerde yapılacak resmi binalar, ibadet yerleri, eğitim, sağlık tesisleri, kültürel binalar, eğlence yapıları, konaklama amaçlı binalar, alışveriş merkezleri, ulaştırma istasyonları, iş hanı, büro, pasaj, çarşı gibi ticari yapılar ile merkezi iş alanları ve idaresince bu kapsamda olduğu değerlendirilen yapıların projelerini hazırlayacak mimarlara ilişkin de yeni kurallar getirildi.

Kamuda veya üniversitelerin mimarlık bölümlerinde ya da meslek odasına kayıtlı serbest mimar olarak en az 5 yıl mesleki tecrübe bulunma şartı

Bu yapının proje müellifliği, yapı ruhsatı alınmış toplamda minimum 10 bin metrekarelik alana sahip en az 4 farklı yapının projelendirilme sürecinde aktif olarak bulunan mimarlarca üstlenilecek 

• Mimarlık ana bilim dalında tezli lisansüstü eğitim görmüş mimarlar için ise bu kriterlerin yarısının sağlanması yeterli sayılacak

Bu kapsamdaki kamu binalarının projeleri yöresel mimariye uygun olarak tasarlanacak, yapının kullanım fonksiyonunu azami ölçüde yansıtan mimari öğeler içerecek, yapının bulunduğu cadde veya sokakta mimari estetik komisyonunca belirlenmiş referans bina bulunması halinde referans bina cephesindeki mimari öğelerle ve sokak silueti ile uyumlu olacak şekilde tasarlanacak.

Emre Danış

Yük. İnşaat Mühendisi

Depremzede